Stem jij PvdA?

5 oktober 2018

Door Tabe Dolstra

“Stem jij PvdA ????”, wordt mij wel eens lacherig gevraagd!, Ja, ik stem PvdA. Sterker nog; ik ben lid van die partij. Dat zit in de genen. Opkomen voor de zwakkeren, de minder bedeelden, de hulpbehoevenden én het opkomen voor je eigen rechten. De rechten van een werknemer. Want dat is hoog nodig, ook in de huidige tijd.

Plaggenhut met gezin

Plaggenhut met gezin (foto is eigendom van: Nederlands Openluchtmuseum)

Ja, het zit in de genen al vanaf rond 1850. Mijn voorouders waren veenarbeiders uit de veenstreken rond Heerenveen en Gorredijk. Hard werken voor een schamel loontje voor rijke landeigenaren. Wonende in vochtige kleine plaggenhutten op het land waar het turf werd gestoken en vervoerd. Vaak grote gezinnen van soms meer dan tien kinderen. Soms afhankelijk van de kerk of van de Gemeente. De grote veenbazen verdienden grof geld. Dat ging uiteraard goed totdat een groot deel van de turfgravers rond de jaren 1880 in opstand kwam. Ze gingen voor een stuiver de barricaden op.

Veenopstand in 1890 te Nij Beets

Veenopstand in 1890 te Nij Beets. (foto met toestemming van Openluchtmuseum It Damshûs)

Heel mooi beschreven door de Friese schrijver Kerst Huisman in het boek “Opstand in de turf”. Eindelijk durfden de arme zielen in Opsterland in opstand te komen, gesteund door het opkomend socialisme in Friesland. En dat ging niet zonder slag of stoot. Daar waren verscheidene betogingen voor nodig voordat de steenrijke herenboeren overstag gingen en de arbeiders een ietsje pietsje meer loon betaald kregen voor hun werk.

Bauke Hendriks Dolstra

Bauke Hendriks Dolstra

Eén van die betogers die voorop in de strijd  ging was mijn overgrootvader Bauke Hendriks Dolstra, geboren in 1859 in Langezwaag bij Heerenveen en in 1941 in Leeuwarden overleden. De goede man had een gruwelijke afkeer van (veen)bazen, landeigenaren, gemeenteambtenaren en  gereformeerde kerkgangers. En die afkeer is grotendeels overgegaan op vader en zoon. Mijn grootvader werd er van “beticht”dat hij communist was en wijlen mijn goede vader zei altijd als je van de “kerk” afhankelijk bent, dan ben je van god afhankelijk en dat levert niks op. Ik heb dat dus meegekregen. Ik heb niks met bazen  of kerk.

Vooral door het “socialisme” is er veel ten goede veranderd. Vrouwenstemrecht, een goede oudedagsvoorziening en zo zijn er nog wel wat voorbeelden. Momenteel wordt er  geknaagd aan al die verworvenheden en het is ook duidelijk door wie. Mensen met geld bepalen de huidige politiek. En, helaas, er zijn nog heel veel mensen die dat niet in de gaten hebben. Die laten zich behandelen als de turfgravers van 1850. Werken voor een appel en een ei, eten van de voedselbank en handjes ophouden bij de overheid.

En dat gaat goed. totdat….. ook de lachers in de gaten krijgen dat ze bedonderd worden.


Meer weten over de opstand van de turfstekers? Op 11 oktober geeft Kerst Huisman een lezing over zijn boek in de bibliotheek van Heerenveen.

Disclaimer